Bức tranh được chuyền qua một số cơ quan của Trung Quốc, sau rốt đưa về bảo tồn Đông Bắc tức bảo tồn Liêu Ninh hiện tại
Qua mạng, ông gửi cho tôi bản scan cả thảy bức tranh cùng 2 tài liệu thẩm định của bảo tồn, trong đó khẳng định bức tranh mang phong cách hội họa thế kỷ 14 và có giá trị nghệ thuật cao. Sau khi Thế chiến thứ hai chấm dứt, Phổ Nghi mang các họa phẩm chạy tới đô thị Lâm Giang tỉnh Cát Lâm, rồi bị bắt.
Nhưng do nhiều căn do đến nay tranh cổ Việt Nam không còn nhiều. TT&VH hỏi chuyện nhà nghiên cứu Trần Quang Đức – người công bố bản tranh scan chất lượng cao trong triển lãm Ngàn năm áo mũ diễn ra tại Hà Nội. Chẳng thể lấy những đặc điểm của nghệ thuật triều Nguyễn để gán cho các triều đại khác trong lịch sử Việt Nam.
Tranh được truyền qua các triều đại phong kiến Trung Quốc Tranh vẽ vào cuối thế kỷ 14, thuộc sở hữu của Trần Quang Chỉ, một vị thổ quan người Việt thuộc thời Minh.
* Từ trước đến nay, nhiều nhà nghiên cứu Việt Nam vẫn muốn tìm bản sao tỷ lệ 1:1 của bức tranh (đang được giữ ở bảo tồn Liêu Ninh, Trung Quốc) nhưng chưa làm được.
Một phần Trúc Lâm Đại sĩ xuất sơn đồ, đoạn vua Trần Anh Tông ra đón Phật Hoàng Trần Nhân Tông. Tôi không nói những gì mình chưa biết hoặc chưa có sử liệu rõ ràng. Đầu năm 2012, bức tranh được ban bố, song độ phân giải không đủ để phóng to theo tỉ lệ 1:1. Sau đó, tôi liên tưởng với ông Đới, một cán bộ lâu năm tại bảo tồn Liêu Ninh, hiện đã nghỉ hưu. Về bức tranh, hiện còn một số vấn đề chưa được xác quyết như: tác giả rút cuộc là ai, bức tranh được vẽ lại theo trí tưởng tượng hoặc tả thực, mức độ khả tín đến đâu.
* Nhưng thông tin anh thu thập được về bức tranh vẫn còn khá ít, chỉ 5 trang sách? - quơ những thông tin liên hệ và có chừng độ xác tín cao, tôi đều đã thể hiện. Thông tin đầy đủ được đăng trong sách Ngàn năm áo mũ ).
Năm 2011, tôi đọc một bài khảo cứu trên mạng Trung Quốc về hội họa thời Nguyên, có nhắc đến bài viết của nhà nghiên cứu Đới Lập Cường về bức tranh Trúc Lâm Đại sĩ.
Trước đây không ít người cho rằng Việt Nam không có dòng tranh bác học, cao cấp, mà chỉ có những dòng tranh dân gian như Đông Hồ, Hàng Trống. Trong thời gian đó, nhiều nghiên cứu về bức tranh đã được ban bố
Họ kết hợp với Bảo tàng Liêu Ninh để độc quyền xuất phẩm bản sao của một loạt tranh cổ chất lượng cao, trong đó có bức Trúc Lâm Đại sĩ xuất sơn đồ. Có rất nhiều nét văn hóa, nghệ thuật chỉ có ở thời Lý Trần, hoặc thời Lê mà đến thời Nguyễn đã hoàn toàn biến mất. Ngoài thông tin về y phục, vật dụng và phong tục mà chúng ta còn chưa nắm bắt hết, bức tranh còn đưa ra một cái nhìn khác về hội họa Việt Nam.
Tôi cho rằng đây là lập luận xuất hành từ sự mặc cảm. Vậy anh đã làm thế nào? - vơ là nhờ hệ trọng, cốt yếu qua mạng.
Tôi không thích xoáy sâu vào giá cả. Ngoại giả, các dạng trang phục, vật dụng trong tranh quả thật vẫn chưa được nghiên cứu đầy đủ. Chẳng hạn, tranh nhân vật được vẽ vào thời Lê của chúng ta đã đạt đến trình độ đỉnh cao.
(Theo thẩm định của Bảo tàng Liêu Ninh, Trung Quốc. * Thế còn riêng bức Trúc Lâm Đại sĩ xuất sơn đồ? - Nhiều người nói bức tranh chẳng thể do người Việt vẽ vì quá đẹp, quá tinh tế. Thứ nhất, khi đấu giá bên Trung Quốc, có thể người ta gán một cái giá khoa trương như truyền thông đưa tin là 14, hay 18 triệu USD.
Mi Ly (thực hiện) Thể thao & Văn hóa. Anh cũng vừa có cuộc tọa đàm cùng tên tại trọng điểm Văn hóa Pháp. Sau đó tranh được đưa vào cung nhà Thanh, triều đại Phổ Nghi – hoàng đế cuối cùng của Trung Quốc, với danh nghĩ là vật thưởng của Phổ Nghi cho em trai là Phổ Kiệt.
Trước năm 2012 chưa từng có phiên bản tranh Trúc Lâm Đại sĩ xuất sơn đồ đầy đủ và có chất lượng tốt nào ở Việt Nam.
Thứ hai, tôi thấy nên tụ tập hơn vào giá trị lịch sử và nội dung tranh. Vào cuối thời Minh ở Trung Quốc, bức tranh thuộc sở hữu của Hạng Nguyên Biện, người Trung Quốc. Vì sao anh "để dành" vậy? - Việc ban bố bức tranh trước hay sau không quan trọng, quan yếu là mình nhìn ra được gì từ trong bức tranh và đằng sau bức tranh.
Về bức Trúc Lâm Đại sĩ , hiện chưa rõ tác giả, ngay như thư pháp của vị quan người Việt làm việc cho nhà Minh là Trần Quang Chỉ qua lời bạt ghép vào sau tranh đã diễn tả một lối thư pháp rất khác biệt so với thời Lê và thời Nguyễn. * Anh một mực giữ bí ẩn về số tiền mua bản sao này? - Tranh chép của bảo tồn mới đắt chứ bản scan thì giá không quá cao.
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét